Proces wyboru nowego I Prezesa Sądu Najwyższego (SN) rozpoczął się od zgromadzenia ogólnego sędziów SN, które odbyło się pod koniec lutego 2026 roku. W wyniku tej sesji pięciu sędziów, czyli Paweł Czubik, Tomasz Demendecki, Zbigniew Kapiński, Aleksander Stępkowski oraz Mariusz Załucki, znalazło się w gronie kandydatów na to prestiżowe stanowisko. Coś dla zainteresowanych tą tematyką: sprawdź, kto ma szansę na prezydenturę w Tarnowie w 2026 roku. Ten wybór ma szczególne znaczenie, ponieważ wszyscy kandydaci określani są jako „neosędziowie”, co odzwierciedla silny podział w polskim wymiarze sprawiedliwości związany z reformami wprowadzonymi przez rząd.
- Proces wyboru I Prezesa SN rozpoczął się w lutym 2026 roku, a wśród kandydatów są tzw. „neosędziowie”.
- Wybór nowego I prezesa musi być dokonany do 26 maja 2026 roku, co jest związane z końcem kadencji Małgorzaty Manowskiej.
- Wybór I prezesa SN jest kluczowy dla ciągłości pracy sądu oraz symbolizuje jego reprezentację w kontaktach z innymi instytucjami.
- Prezydent ma obowiązek wybrać jednego spośród pięciu przedstawionych kandydatów, ale jego decyzja nie musi być zgodna z wynikami głosowania sędziów.
- Kontrowersje wokół wyborów wynikają z wewnętrznych podziałów w SN, a także z bojkotu "starych sędziów".
- Wybór I prezesa SN ma wpływ na niezależność wymiaru sprawiedliwości w Polsce, co rodzi wiele pytań o jego transparentność.
Procedura wyborcza w Sądzie Najwyższym jest dość skomplikowana, a jej wykonanie wymaga spełnienia określonych wymogów prawnych. Przewodniczący zgromadzenia ogólnego zwołuje obrady w dniu, który przypada nie później niż na 6 tygodni przed końcem kadencji dotychczasowego Prezesa. W sytuacji, gdy brakuje kworum, cały proces powtarza się, co stanowi kluczowy punkt w kontekście ostatnich wyborów. Zgodnie z obowiązującym prawem, do października 2026 roku na Zgromadzeniu Ogólnym SN zabrakło tylko 32 sędziów, aby doprowadzić do ważnego głosowania. W przeszłości „starzy sędziowie” zdecydowali się na bojkot tych wyborów.
Wybór nowego I prezesa SN do maja 2026 r. musi odbyć się zgodnie z przepisami prawa
Wybór nowego I prezesa SN odgrywa kluczową rolę w zachowaniu ciągłości pracy sądu oraz wprowadzeniu świeżej perspektywy orzeczniczej. Rola I prezesa nie ogranicza się jedynie do czynności administracyjnych; jest ona również symboliczna, ponieważ ten organ reprezentuje Sąd Najwyższy w kontaktach z innymi instytucjami, w tym z rządem oraz parlamentem. Termin, w którym prezydent Karol Nawrocki ma ogłosić swoją decyzję o wyborze, przypada najpóźniej na 26 maja 2026 roku, co jest ściśle związane z zakończeniem kadencji dotychczasowej prezesa, Małgorzaty Manowskiej.
Warto zwrócić uwagę, że kontrowersje znacząco wpływają na cały proces wyborczy. W kontekście wewnętrznych podziałów w SN pojawiają się obawy dotyczące legalności uczestnictwa „neosędziów” w zgromadzeniach ogólnych. Część sędziów, którzy są określani jako „starzy sędziowie”, podjęła decyzję o nieuczestniczeniu w tych procedurach, argumentując, że zwołanie zgromadzenia przez aktualnego I prezesa było niezgodne z prawem. W związku z tym wybór nowego I prezesa staje się nie tylko kwestią administracyjną, ale także swoistym sprawdzianem dla stabilności oraz niezależności wymiaru sprawiedliwości w Polsce.
| Data | Wydarzenie | Uczestnicy | Liczba głosów | Wynik | Kandydaci | Prezydent | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 26 maja 2020 | Wybór I Prezesa SN | Prezydent RP, Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN | 95 | Małgorzata Manowska - 25, Włodzimierz Wróbel - 50 | Małgorzata Manowska, Włodzimierz Wróbel, Tomasz Demendecki, Leszek Bosek, Joanna Misztal-Konecka | Andrzej Duda | Prezydent powołał Manowską na sześcioletnią kadencję. |
| 24 lutego 2026 | Nieudane zgromadzenie wyborcze | Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN | 48 z 91 | Brak kworum | Nie wyłoniono kandydatów | Karol Nawrocki | Protest legalnych sędziów przeciwko neosędziom. |
| 25 lutego 2026 | Drugi termin Zgromadzenia | Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN | 51 z 91 | Brak kworum | Nie wyłoniono kandydatów | Karol Nawrocki | Bunt sędziów starych przeciwko neosędziom. |
| 26 lutego 2026 | Trzeci termin Zgromadzenia | Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN | 32 z 91 (minimalne kworum) | Wybór kandydatów, przewidywano dominację neosędziów | Nie ustalono jeszcze nazwisk | Karol Nawrocki | Przewidywany wybór wśród neosędziów. |
| 6-letnia kadencja | Terminy kadencji I Prezesa SN | N/A | N/A | Prezydent - wybór na 6-letnią kadencję | Potencjalni kandydaci | N/A | Praktyka wyboru oraz zasady w Konstytucji. |
| Podział sędziów | Stary / Nowy | Zgromadzenie Ogólne Sędziów | N/A | Brak formalnych uchwał w zgromadzeniach | Podział na „starych” i „neosędziów” | N/A | Wadliwość procedur do podważania decyzji. |
Kandydaci na stanowisko I prezesa Sądu Najwyższego: sylwetki i doświadczenie
W poniższym artykule przedstawiam sylwetki pięciu kandydatów na stanowisko I Prezesa Sądu Najwyższego. Wyłonili ich członkowie Zgromadzenia Ogólnego Sędziów, a każdy z nich posiada bogate doświadczenie zawodowe oraz osiągnięcia, które zasługują na uwagę.
-
Zbigniew Kapiński
Obecnie Zbigniew Kapiński pełni funkcję Prezesa Izby Karnej Sądu Najwyższego i orzeka w tej roli od 2022 roku. Jego sędziowska kariera rozpoczęła się w 1990 roku, kiedy to zaczął pracować w sądach powszechnych. Specjalizując się w prawie karnym, ma na swoim koncie wiele głośnych spraw, w tym prowadzenie procesu gen. Czesława Kiszczaka. Dodatkowo, jego kandydatura zyskuje wsparcie obecnej I Prezes SN, Małgorzaty Manowskiej. -
Mariusz Załucki
Mariusz Załucki to profesor nauk prawnych, który koncentruje się na prawie cywilnym oraz prawie własności intelektualnej. W 2022 roku powołano go do Sądu Najwyższego. Wcześniej zdobywał doświadczenie jako adwokat, a obecnie pełni funkcję zastępcy rzecznika dyscyplinarnego SN. Jego poglądy zbieżne z aktualnymi trendami w polskim sądownictwie oraz programem rządzącym mogą zapewnić mu wsparcie ze strony władz. -
Paweł Czubik
Paweł Czubik orzeka w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej od 2018 roku, a przedtem pracował jako notariusz. Dodatkowo, pełni funkcję profesora na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie, gdzie zajmuje się prawem międzynarodowym publicznym. Jego zaangażowanie w działalność prawniczą wykazuje związki z Fundacją Ordo Iuris oraz stowarzyszeniem Prawnicy dla Polski, co podkreśla jego zaangażowanie w obronę aktualnych trendów w systemie prawnym. -
Tomasz Demendecki
Tomasz Demendecki, jako sędzia w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej, działa od 2018 roku. W przeszłości zdobył doświadczenie jako adwokat oraz komornik, a obecnie jest wykładowcą na UMCS w Lublinie, specjalizującym się w postępowaniu cywilnym. Choć bezskutecznie ubiegał się o różne stanowiska w sądownictwie, jego doświadczenie zawodowe wciąż pozostaje imponujące. -
Aleksander Stępkowski
Aleksander Stępkowski orzeka w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej od 2019 roku, a w 2020 roku przez dłuższy czas pełnił obowiązki I prezesa SN. W swojej karierze był rzecznikiem prasowym SN oraz pracował jako wiceminister spraw zagranicznych. Jego działalność jako założyciela Fundacji Ordo Iuris dodatkowo podkreśla zaangażowanie w debatę publiczną dotyczącą reform prawnych w Polsce.
Rola prezydenta w wyborze Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego
Rola prezydenta w wyborze Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego stanowi nieodłączny element polskiego systemu prawnego, którego celem jest zapewnienie niezależności władzy sądowniczej. Mała wstawka: poznaj zasady mianowania na stopnie przez prezydenta. Zgodnie z artykułem 183 ust. 3 Konstytucji RP, prezydent musi dokonać wyboru spośród pięciu kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN. W praktyce oznacza to, że prezydent nie ma swobody w mianowaniu kogokolwiek, a jego decyzja musi opierać się na liście wyłonionej przez sędziów. Zachowanie równowagi między władzą wykonawczą a sądowniczą jest kluczowe dla zachowania demokracji oraz praworządności, dlatego ta kwestia ma duże znaczenie.
Obecnie wśród kandydatów na stanowisko I Prezesa SN wyróżniają się takie nazwiska jak Zbigniew Kapiński, Mariusz Załucki oraz Paweł Czubik. Ostateczny wybór prezydenta, który powinien zostać przeprowadzony do 26 maja, wymaga oceny strategii oraz wizji każdego z kandydatów. Historia pokazuje, że prezydent nie zawsze decyduje się na kandydata z największym poparciem, co przyczynia się do kontrowersji oraz rodzi pytania o rzeczywistą niezależność Sądu Najwyższego. Na przykład w 2020 roku prezydent mianował Małgorzatę Manowską, która uzyskała jedynie 26% głosów w zgromadzeniu. Taki przypadek wzbudza uzasadnione wątpliwości dotyczące transparentności oraz demokratyczności tego procesu.
Dodatkowo, spór o status "neosędziów", czyli tych mianowanych po 2017 roku, w połączeniu z udziałem "starych sędziów" w Zgromadzeniu Ogólnym znacznie komplikuje sytuację. Niedawno 29 legalnych sędziów SN ogłosiło nieobecność na zgromadzeniu z powodu wątpliwości dotyczących ważności wyborów. Taki rozwój wydarzeń prowadzi do opóźnienia procesu, a prezydent, jako kluczowy decydent, musi stawić czoła tym skomplikowanym i kontrowersyjnym sprawom. Warto zauważyć, że jego rola to nie tylko prerogatywa, ale także ogromna odpowiedzialność, ponieważ wybór Pierwszego Prezesa ma znaczące konsekwencje dla niezależności sądownictwa w kraju.
Ciekawostką jest, że w historii Polski zdarzały się sytuacje, w których prezydent wybierał na I Prezesa SN osobę, która zyskała jedynie marginalne poparcie wśród sędziów, co wywoływało publiczne kontrowersje i pytania o zachowanie demokratycznych norm w procesie wyborczym. Przykład z 2020 roku, kiedy to Małgorzata Manowska została mianowana mimo uzyskania zaledwie 26% głosów, ilustruje, jak decyzja prezydenta może wpływać na postrzeganą niezależność sądownictwa.
Kontrowersje prawne związane z wyborem I prezesa SN
Wybór I prezesa Sądu Najwyższego (SN) w Polsce tradycyjnie budzi emocje, a ostatnie wydarzenia wywołały wręcz burzę kontrowersji prawnych. Na początku 2026 roku Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN wskazało pięciu kandydatów, w tym Zbigniewa Kapińskiego oraz Mariusza Załuckiego. Wydaje się, że kluczowym problemem stał się wpływ oraz rola prezydenta Karola Nawrockiego, który zgodnie z obowiązującymi przepisami zyskuje pełne prawo do dokonania wyboru spośród przedstawionych kandydatur.
Warto zwrócić uwagę na fakt, że kontrowersje zaczęły narastać jeszcze przed datą wyborów. Grupa tzw. "starych sędziów", orzekających przed 2018 rokiem, podjęła decyzję o bojkocie wyborów, argumentując, iż zgromadzenie zwołano przez osobę powołaną w sposób niezgodny z konstytucją. W ich ocenie uczestnictwo "neososędziów" w obradach nie tylko podważa legalność Zgromadzenia, ale również zagraża niezależności sądów w Polsce. Takie oskarżenia zgłoszone przez 29 sędziów ilustrują poważny kryzys wewnętrzny, który znacznie zasnuł polskie sądownictwo.
Prezydent Nawrocki w centrum burzy decyzji: Jak jego wybór zmieni przyszłość wymiaru sprawiedliwości?
Procedura wyboru nowego I prezesa SN okazuje się znacznie bardziej skomplikowana, niż mogłoby się to wydawać na pierwszy rzut oka. Prezydent Nawrocki, zgodnie z przyjętymi regulacjami prawnymi, ma możliwość powołania jednej z pięciu osób, lecz nie jest zobowiązany do respektowania wyników głosowania sędziów. W związku z tym pojawiają się pytania dotyczące kolejnej kontrowersji: czy prezydent powinien respektować wolę Zgromadzenia, czy też ma prawo wybrać kandydata, który potencjalnie nie uzyskał większości głosów? Społeczeństwo z niecierpliwością czeka na odpowiedzi, jednak brak jasnego kierunku jedynie pogłębia chaos oraz niepewność.
Mimo że prezydent dysponuje prerogatywami do podjęcia decyzji, zewsząd napływają głosy, iż wybór nowego I prezesa SN, na który spocznie odpowiedzialność za funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości, powinien cechować się pełną transparentnością oraz zgodnością z wolą samych sędziów. W obliczu wciąż rosnących podziałów, wybór I prezesa SN nie tylko stanowi test dla systemu prawnego w Polsce, ale także dla zdolności do osiągania konsensusu w ramach wymiaru sprawiedliwości.
Poniżej przedstawiam niektóre z głównych punktów dotyczących kontrowersji związanych z wyborem I prezesa SN:
- Możliwość bojkotowania wyborów przez "starych sędziów".
- Argumenty o niezgodności z konstytucją przy zwoływaniu zgromadzenia.
- Obawy o niezależność sądów przez udział "neososędziów".
- Niejasności w decyzjach prezydenta dotyczących wyboru kandydata.
Źródła:
- https://www.gazetaprawna.pl/prawnik/artykuly/11243580,prezydent-wybor-prezesa-sn.html
- https://www.rp.pl/sady-i-trybunaly/art43882941-wybory-kandydatow-na-pierwszego-prezesa-sadu-najwyzszego-znamy-wyniki
- https://oko.press/29-legalnych-sedziow-sn-wybor-nowego-i-prezesa-sn-nastepcy-m-manowskiej-bedzie-nielegalny
- https://monitorkonstytucyjny.eu/archiwa/13591
- http://www.sn.pl/aktualnosci/SitePages/Wydarzenia.aspx?ItemSID=661-0dc69815-3ade-42fa-bbb8-549c3c6969c5&ListName=Wydarzenia
- https://glosprawa.pl/artykul-62/wybory-pierwszego-prezesa-sadu-najwyzszego-w-latach-1998-2020
